Niets maakt zoveel tongen los als erfbelasting. Bij het verliezen van een dierbare wil je je niet ook nog eens zorgen moeten maken over de fiscus. De meningen over deze belasting zijn al jaren enorm verdeeld: de overledene heeft immers al eens belasting over het vermogen betaald, waarom moet jij er dan nóg een keer aan geloven?
Want hoeveel erfbelasting betalen we nu eigenlijk in Nederland? Het exacte bedrag hangt sterk af van je relatie tot de overledene en de hoogte van het vermogen. Bij Excellent Finance helpen we je met meer dan 28 jaar ervaring om grip te krijgen op deze regels. In dit artikel leggen onze Erkend Financieel Adviseurs uit welke tarieven en vrijstellingen gelden in 2026, zodat je slim kunt erfbelasting besparen en de belastingdruk aanzienlijk kunt verlagen.
Erfbelasting (voorheen bekend als successierecht) is de belasting die je betaalt over een erfenis of nalatenschap. Gelukkig hoef je niet over de hele erfenis belasting te betalen; iedereen heeft recht op een specifiek belastingvrij bedrag. Dit noemen we de vrijstelling.
De Belastingdienst werkt in 2026 met een schijvengrens van € 158.669. Alles wat je méér erft dan je vrijstelling, wordt belast volgens de onderstaande staffels en tariefgroepen:
Voor partners en kinderen gelden de meest gunstige tarieven en de hoogste vrijstellingen. Als partner of kind betaal je 10% erfbelasting over de verkrijging tot het grensbedrag van € 158.669 (boven het vrijgestelde bedrag). Erf je meer dan dit bedrag? Dan wordt over het resterende deel 20% belasting geheven.
Kleinkinderen en achterkleinkinderen vallen in een aparte tariefgroep. Zij betalen in 2026 een tarief van 18% erfbelasting over de eerste € 158.669 boven hun persoonlijke vrijstelling. Voor alle bedragen die boven deze schijvengrens uitkomen, geldt een belastingtarief van 36%.
Als je vermogen ontvangt van een oom, tante, broer of zus, ziet de Belastingdienst je als 'overige erfgenaam'. Dit betekent helaas dat de tarieven hier het hoogst zijn en de vrijstellingen het laagst. Als het gaat om erfbelasting neven en nichten, begint het tarief namelijk al bij 30% voor bedragen tot € 158.669 boven de vrijstelling. Krijg je een grotere nalatenschap van bijvoorbeeld een oom of tante? Dan stijgt dit naar maar liefst 40% belasting.
Wanneer je de exacte regels omtrent de erfbelasting neef nicht bekijkt, zie je dat de fiscus weinig clementie toont voor deze zijtakken van de familie. Voor zowel de erfbelasting neef als de erfbelasting nicht geldt in 2026 een bescheiden vrijstelling van slechts € 2.769. Erf je als verre erfgenaam meer dan dat bedrag? Dan klopt de Belastingdienst direct aan. De vraag "hoeveel erfbelasting neef of nicht moet afdragen" hangt dus puur af van de omvang van de erfenis. Wil je weten hoeveel erfbelasting betalen neven en nichten in jouw specifieke situatie tot een minimum kan worden beperkt? Onze adviseurs rekenen dit graag tot achter de komma voor je uit en laten zien hoe je via schenkingen of een slim testament dit vermogen veilig binnen de familie houdt.
Als de erfenis die je ontvangt lager is dan de onderstaande bedragen, betaal je € 0,- erfbelasting. Komt het bedrag erbovenop? Dan betaal je alleen belasting over het deel dat de vrijstelling overschrijdt.
Als erfgenaam ben je er zelf verantwoordelijk voor om de aangifte erfbelasting binnen acht maanden na het overlijden in te dienen. Omdat fouten hierin direct leiden tot naheffingen of misgelopen vrijstellingen, is het verstandig om een specialist mee te laten kijken.
In goed overleg en met een strategische financiële planning kun je de erfbelasting op een volledig legale manier minimaliseren. Onze adviseurs zetten de belangrijkste instrumenten voor je op een rij:
Door bij leven al vermogen over te dragen, verklein je de uiteindelijke nalatenschap. In 2026 mag je de volgende bedragen jaarlijks belastingvrij schenken:
Daarnaast kunnen ouders eenmalig gebruikmaken van een verhoogde schenkingsvrijstelling als het kind (of diens partner) tussen de 18 en 40 jaar oud is:
Opmerking: De bekende 'jubelton' (schenking voor een eigen woning) is definitief afgeschaft en bestaat niet meer.
Een keuzetestament (ook wel flexibel testament of combinatietestament genoemd) geeft de langstlevende partner de flexibiliteit om pas na het overlijden de meest fiscaal gunstige verdeling te kiezen. Omdat de partnervrijstelling in 2026 met ruim 828.000 euro veruit de grootste is, kun je hiermee de belastingheffing voor de kinderen vaak effectief uitstellen of zelfs helemaal voorkomen.
Als er geen testament is, bepaalt de wet dat alle bezittingen naar de langstlevende partner gaan. De kinderen krijgen een vordering in geld, die pas opeisbaar is als de tweede ouder overlijdt. Standaard is deze vordering renteloos.
Door in een testament een renteclausule op te nemen, kun je afspreken dat er een samengestelde rente (van maximaal 6%) over de vordering loopt. Hierdoor groeit de papieren schuld van de langstlevende ouder aan de kinderen. Als de langstlevende ouder uiteindelijk overlijdt, is de nalatenschap door de opgelopen rente 'uitgehold', waardoor de kinderen veel minder of geen erfbelasting betalen over de tweede erfenis.
Wanneer je een woning erft, betaal je erfbelasting over de WOZ-waarde minus de openstaande hypotheekschuld. Bij de aangifte in 2026 mag je kiezen of je de WOZ-waarde van het jaar van overlijden gebruikt, of die van het jaar dáárna.
Bij een (bijna) volledig afgelost huis zit het vermogen vast in de stenen. Als erfgenaam moet je de belasting wel in cash kunnen afrekenen met de fiscus. Heb je dat spaargeld niet direct beschikbaar? Dan helpt Excellent Finance je graag bij het vinden van een overbruggingsoplossing of herfinanciering om te voorkomen dat je de woning gedwongen moet verkopen.
Het opstellen van een testament en het fiscaal slim inrichten van je vermogen zijn de fundamentele bouwstenen voor financiële rust. Bij Excellent Finance maken we ingewikkelde belastingtaal begrijpelijk met behulp van geavanceerde advies-software. Richt je pijlen op erfbelasting voorkomen voordat het te laat is; dat bespaart je nabestaanden veel zorgen en geld.
Het unieke aan onze werkwijze? Wij kijken niet alleen naar de cijfers van vandaag, maar ontwerpen een concept-akte die naadloos aansluit bij jouw toekomst. Onze adviseurs bereiden alles voor, zodat een aangesloten notaris de akte alleen nog maar hoeft te passeren. Geen rompslomp, geen miscommunicatie tussen adviseurs, maar alles vakkundig geregeld onder één dak.